687 - قرآن و كيهان شناسى‏
11 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

 

قرآن و کیهان شناسی

در مورد کیهان شناسی و درباره کاینات از نظر اسلام، آیات و اخبار بی شماری وجود دارد که دقت در محتوای آنها، آدمی را به شگفتی وا می دارد که در آن برهه از زمان که پیامبر صلی الله علیه و آله مبعوث گشت و در آن قطعه از زمین که مأمور به تبلیغ دید، جامعه آن روز، نه فرهنگ سالمی داشت و نه آنچنان علمی و فهمی، آن هم در شبه جزیره عربستان که از خوردن مارمولک گرفت تا زنده به گور کردن دختران و بی ارزش بودن نیمی از افراد جامعه «زنان» و دایر کردن عشرتکده ها و صدها مسایل دیگر؛

در چنین مقطعی، دین مترقی و پویای اسلام ببار نشست که تا دنیا دنیاست، هر روز از اخبار به غیب و اسرار دستورات و قوانین آن، پرده برداری و از فورمول های نهفته و ناپیدا و بی انتهای آن، عجائب و شگفتی هائی، در اختیار آدمیان قرار گرفته و به اطلاعات آنان افزوده می شود که قسمتی از آن در این بخش آیات و قسمت اعظم آن در بخش های متعدد اخبار، گفته خواهد شد.

البته قسمت قابل توجهی از آیات قرآن کریم، مربوط به کیهان و کیهان شناسی و شناساندن آن می باشد و هدف ما از آوردن بعضی از آنها برای تفهیم این مطلب است که، نزول این آیات در آن برهه از زمان و بیان این گونه مطالب علمی، به این سبک و نظم، خود از اعجاز مهم قرآن است و پرداختن به مشروح آنها، به کتاب مستقل در مجلدات زیاد نیاز دارد، بنا براین به خاطر بی بهره نماندن و آگاهی از فیوضات آن، ناگزیربه آوردن مطالبی خیلی فشرده اقدام می نمائیم.

باز تأکید می کنیم که فراموش نشود این مطالب علمی و تخصصی در مقطعی از زمان و مکانی فرود آمده است که نه آورنده و گوینده آن، درس خوانده بود و نه در مکتب استادی نشسته بود و نه در آن جامعه از علم خبری بود و نه از این گونه گفتارهای فوق تخصصی (که هنوز هم هنوز است، دست بشر) از به دست آوردن اسرار کامل آنها عاجز و نا توان است!، سراغی بود، این خود معجزه ایست فوق اعجازها.

1- شکل گیری نخست جهان آفرینش

أَ وَ لَمْ یرَ الَّذِینَ کفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ کانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ کلَّ شَی ءٍ حَی أَ فَلا یؤْمِنُونَ (انبیاء: 30. «آیا آنها که خدا را انکار می کنند با چشم علم و دانش، این حقیقت را ندیدند که، آسمانها و زمین در آغاز به هم پیوسته بودند، سپس ما آنها را از هم گشودیم و هر موجود زنده ای را از آب آفریدیم آیا با این آیات و نشانه ها باز هم ایمان نمی آورند

این آیه مبارکه از روی مطلب مهمّی پرده برمی دارد. که قرنها به صورت بکر و دست نخورده باقی مانده بود امّا گذشت زمان آن را تفسیرکرد و می کند؛

آن گونه که ابن عباس گفته است، «القرآن یفسّره الزمان» «( مقدمه تفسیر نمونه: ص 20/ 10؛) «قرآن را (گذشت) زمان تفسیرمی نماید».

با گذشت زمان که علم به پیش می رود، بشر نیز به بعضی از اسرار کاینات دسترسی پیدا می کند و در نهایت مُهر بعضی از آیات سر به مُهر قرآن کریم نیز، شکسته و اسرار آن کشف و تفسیرمی شود، و باز هر چه زمان به جلوتررود، در اثر پرورش استعدادها و نبوغها، پرده ها از روی آیات یکی پس از دیگری کنار زده خواهد شد.

یکی از آن آیات آیه مبارکه فوق است، پس از انقضای قرون و أعصار و پس از تحقیق در مسائل خلقت، دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که آسمانها از توده گازهای فشرده شده به وجود آمده است. یاگروهی براین باورند که: «مجموعه جهان هستی، به صورت توده واحد عظیمی از بخار سوزان بود که بر اثر انفجارهای مهیب درونی و حرکت، تدریجاً تجزیه شد. و کواکب و ستاره ها، از جمله منظومه شمسی و کره زمین به وجود آمد و بازهم جهان در حال گسترش است.

به طور خلاصه، دانش نوین نشان می دهد که جهان بطور ناگهانی و در پی یک انفجار بزرگ پدید آمده است؛ نظریه «انفجار بزرگ » بر این گمان است که مواد متشکله عالم یا جهان آغازین، پس از انفجار، آن چنان منبسط گردید که بی درنگ سراسر فضا را فرا گرفت و پر کرد!، و به دنبال یک سری دگرگونی ها، نخست کهکشان ه ا، سپس ستارگان یا خورشیدها و در پایان، سیارات را پدید آورد. اما چیزی که تاکنون مجهول مانده است علّت انفجار بزرگ و یا موجبات انفجار مواد متشکله جهان آغازین، چه بوده است؟!. ( سرچشمه حیات: ص 68 به نقل از کتاب سرگذشت زمین: ص 22/ 14.

با توجّه و دقّت به گفته های دانشمندان، آیه مبارکه، پس از گذشت قرنها تفسیرشده است. مخصوصاً جمله «کانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما» «آسمانها و زمین به هم پیوسته بودند، ما آنها را گشودیم» و با یک جمله کوتاه پر محتوی، تمامی تحقیقات و کاوشهای علمی دانشمندان را خلاصه کرده و قرنها پیش از آن خبر داده است؛ اما باز علم بشر از فهم تفصیلی آن، عاجز است. (- سرچشمه حیات: ص 68 ببعد.

پس باید اعتراف کرد که بشر با این همه تلاش ها و کاوش ها در به دست آوردن راز و رمزهای جهان، هنوز در «الفِ» اسرار و رموز کاینات درجا می زند، و به «بای» آن نه رسیده است درست است که، این گفتارها واظهار نظرها امروز ارزش علمی دارد أمّا علم و دانش، فرداچه پیش می آورد جز او کسی نمی داند؟!.

«ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ وَ هِی دُخانٌ.. .، ( فصّلت: 11- 12

 سپس اراده آفرینش آسمان راکرد: در حالی که به صورت دود بود، جمله «وَ هِی دُخانٌ» «آسمانها در آغاز به صورت دود بود» نشان می دهد که در آغاز آفرینش، آسمانها توده گازهای گسترده و عظیمی بوده است، و این سخن با آخرین تحقیقات علمی، در مورد آغاز آفرینش، کاملًا هم آهنگ است.

هم اکنون نیز بسیاری از ستارگان آسمان به صورت توده ای فشرده از گازها و دخان است. « (- تفسیر نمونه: ج 2 ص 221»

2- آغاز آفرینش جهان با بیان دیگر

آیه هائی، ما را به تفکر در مورد آفرینش جهان و خالق آن از مسیر عقلی و علمی دعوت کرده و رهنمون می شود. این آیه ها در مورد آغاز و ادامه و پایان جهان صحبت می کنند، در حالی که دانشمندان تلاش می کنند تا به بعضی از سؤال ها، از جمله اینکه جهان چگونه با این نظم و ترتیب به وجود آمده، و چگونه با این شرایط به حیات خود ادامه می دهد و پایانش چگونه خواهد بود؟ پاسخی پیدا کنند، آنها مواد ستارگان و سیارات را بررسی کردند و آن ها را یکسان یافتند. آنها نحوه حرکت ستارگان و مسیری که طی می کنند و چگونگی حرکت سیارات اطراف آن ها را بررسی کردند. و اندازه و طول عمر ستارگان را محاسبه نمودند، دریافتند که قوانین مخصوصی بر حرکت، مواد و اجرام آن ها حاکم است و از برنامه های خاصی تبعیت می کنند، بنابراین نتیجه گرفتند که باید از یک منبع و منشأ سر چشمه گرفته باشند. بنابراین فرض کردند که احتمالا در ابتدا یک ماده فشرده وجود داشته که در یک محیط بسیار محدود و پر فشار قرار گرفته بوده. سپس در یک لحظه، انفجاری بزرگ رخ داده که باعث شده این ماده به امواج تبدیل شود. این امواج در یک لحظه در کیهان منتشر شده و به خاطر سرمای شدید کیهان، به سرعت به اتم تبدیل شده سپس این اتم ها به ستارگانی تبدیل گشته اند که حرکت تشعشعات و طول عمرشان از یک قانون یکسان پیروی می کند! این ستارگان همچنین به گروه هایی تقسیم شدند که قوانین بین گروه ها نیز یکسان می باشد.

بعد از انفجار، انتروپی به شدت افزایش می یابد و مواد باقی مانده، رو به بی نظمی می گذارند ولی بعد از انفجار بزرگ نه تنها بی نظمی به وجود نیامده بلکه همان طور که می بینیم نظم و شعور حیرت انگیزی در میان کوچک ترین ذرات گرفته تا بزرگ ترین ستارگان وجود دارد و این چیزی به غیر از تجلی اسماء و صفات الهی نیست عقل انسان حکم می کند که یک انفجار نمی تواند منجر به ایجاد این یکسانی حیرت انگیز شود. بلکه بر عکس انفجار منجر به نابودی و عدم تعادل می گردد و نمی تواند چنین آسمان و زمین زیبا با سیستم هایی که از قوانین دقیقی پیروی می کنند به وجود آورد؟، ولی می بینیم به وجود آمده است.

هیچ کس حقایق خلقت ستارگان را نمی داند اما خالق این ستارگان از همه آن ها اطلاع دارد. و بسیاری از حقایق علمی را در مورد ستارگان به پیامبرخود، آشکار کرد، و در آیه 30 از سوره انبیاء را چنین فرموده:

أَ وَ لَمْ یرَ الَّذِینَ کفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ کانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ کلَّ شَی ءٍ حَی أَ فَلا یؤْمِنُونَ: آیا کافران ندیدند که آسمانها و زمین به هم پیوسته بودند، و ما آنها را از یکدیگر باز کردیم؛ و هر چیز زنده ای را از آب قرار دادیم؟! آیا ایمان نمی آورند؟!.

توضیح علمی

:

در مورد این آیه از کسانی که دخالت خداوند در شروع آفرینشی با این نظم و زیبائی را، تکذیب کرده اند و سعی می کنند وحدت هستی و جهان را «ماده بسیار فشرده» و «انفجار بزرگ در یک لحظه» و «خنک شدن ناگهانی» و غیره را تصادفی و اتفاقی جلوه دهند، در این صورت سؤالی پیش می آید.

آیا این نقطه شروع، فقط با شانس انجام یافته و این ماده خود به خود، به تنهایی تبدیل به چنین نظمی شده است. یا نیروئی مافوق تمام نیروها در آن نقطه شروع دخالتی داشته است؟!.

البته نظر آن دانشمندان در مورد اینکه دنیا از یک نقطه شروع شده است درست است قرآن نیز چنین نقطه ای را با کلمه رتق، که به معنای ماده فشرده شده، یا مواد به هم پیچیده و متصل بوده، تشریح و تأیید می کند. اما اشتباه دانشمندان مادی گرا -در آن است که فکر می کنند همه این تغییر و تحول های شگرف و عجیب، به صورت تصادفی و اتفاقی بوده است!!.

خداوند پراکندگی این مواد را با کلمه «فَفَتَقْناهُما» توضیح می دهد. این کلمه بدان معنا است که خداوند این مواد فشرده (رَتْق) را به خواست خود به مواد همگون تبدیل کرد که دنیا را با نظم به وجود آورد. به طوری که مواد داخل خورشید با مواد داخل زمین و ماه و دیگر سیارات و دیگر ستارگان یکسان است و تمامی این مواد دارای اتم های مثبت و الکترون با بار منفی هستند. چنین تشابهی از لحظه اولیه خلقت وجود داشته است زیرا این خلقت توسط یک خالق بوده و با یک فرمان صورت گرفته است وبس.

مسلماً آنچه که پیوستگی آسمان و زمین را موجب می شود عدم وجود اتمسفر در اطراف کره زمین بوده است. پس از تشکیل اتمسفر و تمرکز گازهای حیاتی در بخش های پایینی جو، اتمسفر زمین شکل گرفته و با پیدایش آب و استقرار آن بر روی زمین و پس از تشکیل خاک اولین موجودات حیاتی متابولیسم دار خلق شده اند.

در این دو آیه به سه نکته مهم درباره آفرینش جهان و موجودات زنده اشاره شده است

1- جهان در آغاز به صورت گاز و دود بود.

2- جهان در آغاز به هم پیوسته بود سپس کرات آسمانی از هم جدا شدند.

3- آغاز آفرینش موجودات زنده از آب است.

شرح: گرچه درباره کیفیت پیدایش جهان ونحوه آن فرضیات مختلفی وجود دارد که از حدود فرضیه تجاوز نمی کند، ولی باتوجه به مطالعاتی که روی کهکشان ها و منظومه هایی که در حال پیدایش و شکل گیری هستند به عمل آمده ثابت شده است که جهان در آغاز به صورت توده گازی ابر مانند فشرده ای بود که بر اثر گردش به دور خود، قطعاتی از آن جدا شده و به اطراف پراکنده گشته است واین قطعات

تدریجاً سرد شده و به صورت مایع و در موارد زیادی به صورت جامد در آمده، و کرات مسکونی وغیر مسکونی را تشکیل داده است.

مشاهدات دانشمندان فلکی در مورد «سحابی ها»، این مسأله را که دنیا در آغاز به صورت توده گاز دود مانندی بوده، به عنوان یک نظریه قطعی معرفی می کند، این چیزی است که محافل علمی جهان، آن را پذیرفته اند!

درنخستین آیه فوق نیزمی خوانیم که: «آسمانها (کرات آسمانی) درآغاز (مانند) دود بودند»

هماهنگی این آیه با اکتشافات دانشمندان که چندان از عمرآنها نمی گذرد نشانه ای از اعجاز علمی قرآن می باشد که پرده از روی مطلبی که در عصر نزول قرآن کاملًا ناشناخته بوده است برمی دارد.

در انتهای آیه آمده است «ما همه چیز را از آب زنده گردانیدیم» همان طور که خداوند در ابتدای این آیه خلقت جهان را از مواد در هم پیچیده آغاز کرده است و در آخر بیان می دارد که خلقت موجودات زنده از آب شروع شد، زیرا مسلماً بر اساس علم و دانش اگر آبی نبود زندگی هم وجود نداشت این مطلب به آوردن دلیل و برهان نیاز ندارد، چون روشن است در هر سیاره ای آب وجود ندارد زندگی نیز در آن نیست و در هر سلول یا ارگانیسم زنده، می بینیم که آب بیش از 70% وزنش را تشکیل می دهد. بنابراین بدون آب، اثری از زندگی نخواهد بود. پس مسلما سلول اجزاء سازنده هر موجود از انسان گرفته تا حیوان و حشره یا گیاه، زنده است.

اگر ساختمان وجودی موجودات زنده را عمیق تر بررسی و آزمایش کنیم می بینیم که بیشتر اسید ها و ترکیبات داخل سلول نیز از هیدروژن و اکسیژن و به صورت زنجیره های پیچیده بانظمی فوق العاده هستند. این دو گاز، هیدروژن و اکسیژن، عناصری هستند که آب را تشکیل می دهند و می توانند اجزای سازنده هر اتم بزرگ دیگر که در سلول است، باشند.

پس طبیعت نمی تواند چنین زنجیره های پیچیده را در سلولی که دارای میلیون ها اتم است بدین ترتیب کنار هم بچیند. در عین حال نیز نمی توان فرض کرد که طبیعت بی جان گوهر حیات را، با چنین زنجیره های پیچیده سلولی به وجود آورده است که فقط دارای حرکت، تنفس، قابلیت غذا خوردن و هضم و حتی فکر کردن باشند. بلکه خداوند در این آیه می فرماید که او این سلول ها را از آب آفرید و بعد زندگی را به آن ها داد.

ناگفته نماند پیدایش موجودات زنده، گیاهی و حیوانی، در نخستین بار از آب، امروز یک نظریه معروف علمی است.

قرآن نیز در دومین آیه فوق، پیدایش همه موجودات زنده را از آب بازگو می کند حتی آیاتی که آفرینش انسان را به خاک نسبت می دهد، تصریح دارد که این خاک با آب آمیخته بود و به صورت طین (گِل) بود. واینهاهمان چیزهایی است که امروز به عنوان نظریات مسلم علمی شناخته می شود.

بعد از تشریح روند شروع خلقت توسط آیه 30، خداوند در آیه 104 در پایان سوره به ما در مورد پایان این جهان یا روز رستاخیز سخن می گوید.

امینی گلستانی