شرایط انتخاب همنشین و دوست
9 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

    انتخاب همنشین و دوست

جلیس خوب؛ نوری در ظلمات و گرفتاری های دنیا

در دنیا انسان بدون دوست غریب و با غربت زندگی می کند و برای همیشه زندگی برایش مفهومی ندارد

 علی بن ابیطالب ( علیه السلام ) می فرمایند: «فقد الاحبه غربه» انسان بی دوست غریب است. (نهج البلاغه فیض الاسلام , حکمت 26).

اما چکار کنیم که دا رای دوست خوب و صالح باشیم در این باره در آیات شریفه و آحادیث آئمه علیهم السلام راهنمائی های زیاد و فراوان به دست ما رسیده است که به بعضی از آنها اشاره می شود.

پیامبر اکرم ( صلی الله علیه واله ) در اهمیت گزینش دوست خوب می فرمایند: الرجل علی دین خلیله , فلینظر احدکم من یخالل- انسان به دین دوستش است؛ پس هر یک از شما بنگرد که با چه کسی دوستی می کند.

آیات

قرآن شریف در این رابطه آیات گوناگونی دارد که در ضمن آنها، مردم و مؤمنان را از برقرار کردن پیوند دوستی و مودت با کافران و مشرکان و منافقان بر حذر می دارد.

لا یتَّخِذِ المُومِنُونَ الکافِرینَ أَولِیاءَ مِن دُونِ المُومِنینَ وَ مَن یفعَل ذلِک فَلَیسَ مِنَ اللهِ فی شَیءٍ اِلا أَن تَتَّقُوا مِنهُم تُقیةً وَ یحَذِّرُکمُ اللهُ نَفسَهُ وَ اِلَی اللهِ المَصیر(سوره آل عمران، آیه 28)

 یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ سوره ۹: التوبة - جزء ۱۱ -ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و با راستان باشید آیه (۱۱۹)

آحادیث وروایات

رسول خدا (صلی الله علیه و آله ): انسان بر دین دوستش خواهد بود، بنابراین هر یک از شما دقت کند که با چه کسی دوست می شود. بحارالانوار جلد 74 صفحه 192

امام علی (علیه السلام ): ناتوانترین مردم کسی است که از دوست گرفتن عاجز باشد و ناتوانترین از او کسی است که دوستی را که به دست آورده تباه سازد و از دست بدهد. بحارالانوار جلد 74 صفحه 278

مولا علی (علیه السلام ): دوست هرکس راهنمای عقل اوست و سخن او دلیل فضل او. غررالحکم

افراد با ایمان نباید به جای مؤمنان، کافران را دوست و سرپرست خود انتخاب کنند و هر کس چنین کند هیچ رابطه ای با خدا ندارد.

امام رضا (علیه السلام ) می فرماید:عَلَیک أَن تَصحَبَ ذَا العَقلِ فَاِن لَم تَمجِد بِکرَمِهِ اِنتَفِع بِعَقلِهِ. سعی کن با انسان عاقل دوستی نمایی تا اگر از کرم و بخشش آن نتوانی استفاده کنی، از عقلش بهره ببری.

امام علی (علیه السلام ) نیز می فرماید:صُحبَةُ الوَلِی اللَّبیبِ حَیاةُ الرُّوح.همنشینی با دوست دانا سبب زنده بودن روح است.

با چه کسانی دوست شویم؟

مولا علی (علیه السلام ): برترین دوست و برادر تو کسی است که در کار خیر سبقت گیرد و تو را هم به سوی خیر بکشاند، و تو را به نیکی فراخواند و یاری کند. میزان الحکمة جلد 1 صفحه 57 حدیث 267

امام صادق (علیه السلام ): محبوبترین برادرانم نزد من کسی است که عیبهای مرا پیش من هدیه آورد ( و آنها را به من گوشزد کند.) اصول کافی جلد 4 صفحه 452

حضرت محمد (ص): همنشین شایسته همانند عطر فروش است، اگر چیزی به تو ندهد بوی عطرش به تو خواهد رسید. کنزالعمال جلد 9 حدیث 24676

مولا علی (علیه السلام ): بهترین برادران تو کسی است که با راستگویی خود تو را به راستگویی دعوت کند و با اعمال نیک خود تو را به بهترین کارها فرا خواند. غررالحکم جلد 3 صفحه 434

مولا علی (علیه السلام ): بهترین دوست تو کسی است که تو را شیفته آخرت کند، و نسبت به دنیا بی رغبت کند و تو را در فرمانبرداری از خدا کمک کند. غررالحکم جلد 3 صفحه 436

با چه کسانی دوست نشویم؟

امام صادق (علیه السلام ) فرمود: هر زمان امیر مومنان علی (علیه السلام ) به منبر می رفت، می فرمود: شایسته است مسلمان از رفاقت با سه نفر دوری کند: پر روی بی باک تبهکار، احمق و دروغگو. اصول کافی جلد 4 صفحه 453

مولا علی (علیه السلام ): بدترین دوستان کسانی اند که هنگام آسایش پیوند دارند و هنگام گرفتاری جدا می شوند. غررالحکم جلد 4 صفحه 171

رسول خدا (صلی الله علیه و آله ): از همنشینی با دوست بد بپرهیز، چون تو با او شناخته می شوی. کنزالعمال جلد 9 حدیث 24844

امام باقر (علیه السلام ): با چهار شخص معاشرت و دوستی نکن: احمق، بخیل، ترسو و دروغگو. زیرا شخص احمق می خواهد به تو سود رساند ولی صدمه می زند، و آدم بخیل و تنگ نظر از تو میگیرد امام به تو پس نمی دهد، و ترسو از تو و پدر و مادرش فرار میکند و دروغگو اگر راست بگوید کسی باور نمی کند. خصال شیخ صدوق جلد 1 صفحه 244

امام صادق (علیه السلام): بپرهیز از اینکه دوستی کنی با کسی که برای طمع و ترس یا هوای نفس و خوردن و آشامیدن رو به تو می آورد و در جستجوی دوستی با پرهیزگاران باش. بحارالانوار جلد 74 صفحه 282

اما رفیق ناشایست و دوست جاهل همچون زهری است که وجودش هر لحظه جسم و جان را آزار می رساند. در روایات اسلامی به شدت از دوستی با رفقای جاهل و بی خرد نهی شده است.

از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که: مَن لَم یجتَنِب مُصاحَبَةَ الاَحمَقِ یوشِک أَن یتَخَلَّقَ بِأَخلاقِه.

کسی که از رفاقت و همنشینی با احمق پرهیز نکند، تحت تأثیر کارهای احمقانه وی واقع می شود و زود به اخلاق ناپسندش متخلق می گردد.

 امام صادق علیه السلام:

مَن غَضِبَ عَلَیک ثَلاثَ مَرّاتٍ و لَم یقُل فیک سوء فَاتَّخِذهُ لِنَفسک خَلیلاً

هر کس سه بار بر تو خشم گرفت ولی به تو بد نگفت، او را برای خود به دوستی انتخاب کن. معدن الجواهر ص 34

    امام علی علیه السلام:

خَیرُ اِخوانِک مَن دَعاک اِلی صِدقِ المَقالِ بِصِدقِ مَقالِهِ وَ نَدَبَک اِلی اَفضَلِ العمالِ بِحُسنِ اَعمالِهِ؛

بهترین برادرانت (دوستانت)، کسی است که با راستگویی اش تو را به راستگویی دعوت کند و با اعمال نیک خود، تو را به بهترین اعمال برانگیزد.

تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص417، ح9535

    پیامبر صلی الله علیه و آله:

مَن اَرادَ اللّه بِهِ خَیرا رَزَقَهُ اللّه خَلیلاً صالحِا؛

هر کس که خداوند برای او خیر بخواهد، دوستی شایسته نصیب وی خواهد نمود.

نهج الفصاحه ص776، ح 3064

 لقمان حکیم رحمه الله:

یا بُنَی اتَّخِذ أَلفَ صَدیقٍ وَ أَلفٌ قَلیلٌ وَ لا تَتَّخِذ عَدُوّا واحِدا و الواحِدُ کثیرٌ؛

فرزندم هزار دوست بگیر که هزار دوست هم کم است و یک دشمن مگیر که یک دشمن هم زیاد است. (امالی (صدوق) ص669 - بحارالأنوار ج13، ص414، ح4

امام علی علیه السلام:

اَلصَّدیقُ مَن کانَ ناهیا عَنِ الظُّلمِ و العُدوانِ مُعینا عَلَی البِرِّ وَ الحسانِ؛

دوست، کسی است که از ظلم و تجاوزگری باز دارد و بر انجام خوبی و نیکی یاری کند.

تصنیف غرر الحکم و دررالکلم ص415، ح9477

امام صادق علیه السلام:

مَن غَضِبَ عَلَیک ثَلاثَ مَرّاتٍ و لَم یقُل فیک سوء فَاتَّخِذهُ لِنَفسک خَلیلاً

هر کس سه بار بر تو خشم گرفت ولی به تو بد نگفت، او را برای خود به دوستی انتخاب کن. معدن الجواهر ص 34

 رسول اکرم صلی الله علیه و آله:

ألمَرءُ عَلَی دین خَلیلِهِ فَلیَنظُر أحَدُکُم مَن یُخالِلُ.

آدمی بر آیین دوست خود است پس بنگرید با که دوستی می کنید.

امالی (طوسی) ص518 - بحارالانوار(ط-بیروت) ج71 ص192

امام علی علیه السلام:

لا یکونُ الصَّدیقُ صَدیقاً حَتی یَحفَظُ اَخاهُ فی ثَلاثٍ:فی نکبَتِه وَ غَیبَتِه وَ وَفاتِه؛

دوست اگر در سه مورد دوستش را حمایت نکند دوست نیست:در شدت و گرفتاری او، در غیبت وی و پس از مرگش. نهج البلاغه(صبحی صالح) ص494

حضرت محمد (صلی الله علیه و آله): خوشبخت ترین مردم کسی است که با مردم بزرگوار دوستی و معاشرت کند. بحارالانوار جلد 74 صفحه 187

اتفاقا شیطان اول تا بتواند (یک بار و دو بار هم نه بلکه بیشتر) اجازه نمی دهد کسی که قبلا چشمش بد کار می کرده، دیگر برگردد، مگر اینکه حالا لطف خدا شامل حالش شود.

که برای این هم اولیاء خدا نسخه دادند، یکی اینکه انسان از آن مکان گناه بیرون رود. دیگر اینکه انسان به جاهایی برود که با نگاه به آن جمالات، انسان را به یاد خدا بیاندازد.

انسان وقتی به چهره برخی از افراد نگاه می کند، یاد گناه می افتد، چون مع الاسف چهره برخی، چهره شیطانی است و انسان را به گناه دعوت می کند.. چقدر در روایات داریم که یک همنشین، انسان را به قعر جهنم می برد. انسان را دعوت به گناه و فسق و فجور می کند و انسان را از مقام انسانیتش دور می کند. یک هم نشین هم انسان را دائم به یاد خدا می اندازد. تا انسان او را می بیند، یاد خدا می افتد و اصلا از دنیا فارغ البال می شود. در دنیاست، مانند مردم عادی دارد زندگی می کند، می خورد، می آشامد، ولی حلال. لذا وقتی انسان او را می بیند، یاد خدا می افتد و اصلا دغدغه ای دیگر ندارد. انسان را به جای دیگر می برد. در این ظلمات و نسخه دادیم، بیان کردیم: عکس اعاظم و بزرگان، آن هایی که بر دل شما نشستند،. گرفتاری های دنیا، جلیس خوب و پاک، نوری برای انسان است که به او آرامش می دهد.

حضرت رسول(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: بهترین همنشین آن است که دیدنش شما را به یاد خدا بیندازد، و سخنش بر دانش شما بیفزاید و رفتارش شما را به یاد قیامت، وا دارد.

حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) در حدیث دیگری نیز می فرمایند: همنشین خوب بهتر از تنهایی است و تنهایی بهتر از همنشین بد.