486 - فضایل ماه مبارک رمضان
107 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

 فضایل ماه مبارک رمضان

در یکی از سال های گذشته مامور مخصوصی از طرف مجله حوزه - شرح مختصری برای دعاهای روزانه ماه رمضان از اینجانب ضبط کرد و در مجله روزانه چاپ شد و بعد بصورت کتاب جیبی در آمد و در اختیار عزیزان قرار گرفت در این یاد داشت نیز بمناسبت فرا رسیدن ماه مبارک رمضان سال 1398 فضایلی از احادیث به عرض می رسد گرچه ذکر تمام فضائل ماه مبارک رمضان از حوصله این مقال خارج است؛ ولی پرداختن و ذکر برخی از فضائل آن از نظر قرآن و روایات اسلامی خالی از اجر نیست.

1 - قال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

« اِنَّ اَبوابَ السَّماءِ تُفتَحُ فِی اَوَّل لَیلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ وَ لا تُغلَقُ اِلی آخَرِ لَیلَهٍ مِنهُ».

درهای آسمان در اوّلین شب ماه رمضان گشوده می شود و تا آخرین شب بسته نمی شود.

 2 - قال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

« اَنَّ الجَنَّةَ لَتُنجَدُ وَ تُزَیَّنُ مِنَ الحَولِ اِلِی اَلحَولِ لدُخُولِ شَهرِ رَمَضانَ». (. عباس قمی، سفینة البحار، ج 2، ص 67- )

همانا بهشت تزیین و آراسته می شود از سالی به سال دیگر به خاطر ورود به ماه رمضان.

3 - قال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

« مَن صامَ شَهرَ رَمَضانَ فَاجتَنَبَ فیهِ الحَرامَ وَ البُهتانَ رَضِی اللّهُ عَنهُ وَ اَوجَبَ لَهُ الجِنان». ( بحار الانوار، ج 93، ص 346- )

کسی که ماه رمضان را روزه بگیرد و از کارهای حرام و بهتان پرهیز کند خدا از او راضی شده و بهشت را بر او واجب می کند.

4 - ال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

« هُوَ (شَهرُ رَمَضانَ) شَهرٌ اَوَّلَهُ رَحمَةٌ وَ اَوسَطُهُ مَغفِرَةٌ وَ آخَرَهُ عِتقٌ مِنَ النّار». (. بحار الانوار، ج 93، ص 342- )

او (ماه رمضان) ماهی است که اولش رحمت، وسطش آمرزش و پایانش رهایی از آتش جهنم است.

5 - قال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

« عن جبرئیل عن اللّه تعالی: کُلُ عَمَلِ اِبنُ آدَمَ لَهُ اِلاّ الصَّوم وَ هُوَ لی اَنَا اَجزِء بِهِ». (5- بحار الانوار، ج 93، ص 254 و محجة البیضاء، ج 2، ص 121-

همه اعمال نیک فرزند آدم به خودش بر می گردد غیر از روزه که برای من است و من به او جزا خواهم داد.

6 - قال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

«مَن اَحیی لَیلَةَ القَدرِ حُوِّلَ عَنهُ العَذابُ اِلَی السَّنَةِ القابِلَةِ». (. بحار الانوار، ج 95، ص 145-

آن کس که شب قدر را با بیداری زنده بدارد، عذاب تا سال آینده از او برداشته خواهد شد.

7 - قال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

« شَهرُ رَمَضان سَیِّدُ السُّرُورِ وَ لَیلَةُ القَدرِ سیِّدُ اللَّیالی». (. بحار الانوار، ج 40، ص 54-

ماه رمضان سرور ماهها و شب قدر، سرور شب هاست.

8 - قال رسول الله صلی اللّه علیه وآله:

« لَو یَعلَمَ العَبدُ ما فی رَمَضانَ لَوَدَّ اَن یَکُونَ رَمَضانُ اَلسَنَةَ». (. بحار الانوار، ج 93، ص 344-

اگر بنده خدا می دانست در ماه رمضان چه فضیلتی است دوست می داشت که تمام سال رمضان باشد.

9 - قال الصادق علیه السلام:

«. . . افضل الجهاد الصوم فی الحرّ»(. بحار الانوار، ج 93، ص 256- ).

بهترین جهاد، روزه داری در هوای گرم است.

10 - قال الکاظم علیه السلام:

« دَعوَةُ الصّائِمِ یُستَجابُ عِندَ اِفطارِهِ». (. سفینة البحار، ج 2، ص 64 و بحار الانوار، ج 93، ص 351-

دعای روزه دار هنگام افطار قبول می شود.

11 - امام موسی کاظم علیه السلام:

« مَنِ اعتَسَلَ لَیلَةَ القَدرِ وَ اَحیاها اِلی طُلُوعِ الفَجرِ خَرَجَ مِن ذُنُوبِهِ. ( بحار الانوار، ج 8، ص 128-

آن کس که شب قدر غسل کند و تا سپیده صبح شب زنده داری نماید، از گناهانش خارج می شود (گناهانش آمرزیده می شود).

12 - امام حسن عسکری علیه السلام:

«. . . فَلا یَفُوتُکَ اِحیاءُ لَیلَةِ ثَلاثَ وَ عَشرِینَ» (وسائل الشیعه، ج 7، ص 261-

به بعضی از شیعیانش تأکید فرمود: (اگر نتوانستی در شب های دیگر احیاء داشته باشی سعی کن) بیداری در شب بیست و سوم را از دست ندهی.

ونیز ازمختصات این ماه چند چیز است

1- برترین ماه سال

ماه مبارک رمضان به جهت نزول قرآن کریم در آن و ویژگی های منحصری که دارد در میان ماه های سال قمری برترین است؛ قرآن کریم می فرماید: «ماه رمضان ماهی است که قرآن برای هدایت انسان ها در آن نازل شده است. ( سوره بقره، آیه 185- )

پیامبر گرامی(صلی الله علیه و آله) درباره ماه رمضان می فرماید: «ای مردم! ماه خدا با برکت و رحمت و مغفرت به شما روی آورد، ماهی که نزد خدا از همه ماه ها برتر و روزهایش بر همه روزها و شب هایش بر همه شب ها و ساعاتش بر همه ساعات برتر است، ماهی است که شما در آن به میهمانی خدا دعوت شده و مورد لطف او قرار گرفته اید، نفس های شما در آن تسبیح و خوابتان در آن عبادت، عملتان در آن مقبول و دعایتان در آن مستجاب است. . . . بهترین ساعاتی است که خداوند به بندگانش نظر رحمت می کند. . . . »(. ر. ک: وسائل الشیعه، همان، ج 10، ص 313- )

2- نزول کتب آسمانی در این ماه

تمام کتب بزرگ آسمانی مانند: قرآن کریم، تورات، انجیل، زبور، صحف در این ماه نازل شده است. حضرت امام صادق(علیه السلام) می فرماید: «کل قرآن کریم در ماه رمضان به بیت المعمور نازل شد، سپس در مدت بیست سال بر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و صحف ابراهیم در شب اول ماه رمضان و تورات در روز ششم ماه رمضان، انجیل در روز سیزدهم ماه رمضان و زبور در روز هیجدهم ماه رمضان نازل شد. »(. ر. ک: الکافی، همان، ج 2، ص 628-

3 -. توفیق روزه

در ماه رمضان خداوند متعال توفیق روزه داری را به بندگانش داده است؛ «پس هر که ماه [رمضان] را درک کرد، باید روزه بگیرد. »(. سوره بقره، آیه 185-

انسان افزون بر جنبه مادی و جسمی، دارای بُعد معنوی و روحی هم هست و هر کدام در رسیدن به کمال مطلوب خود، برنامه های ویژه را نیاز دارند، یکی از برنامه ها برای تقویت و رشد بُعد معنوی، تقوا و پرهیزگاری است؛ یعنی اگر انسان بخواهد خودش را از جنبه معنوی رشد و پرورش دهد و به طهارت و کمال مطلوب برسد، باید هوای نفس خود را مهار کند و موانع رشد را یکی پس از دیگری بر دارد و خود را سرگرم لذت ها و شهوات جسمی نکند. یکی از اعمالی که در این راستا مؤثر و مفید است روزه داری است، قرآن کریم می فرماید: «. . . ای افرادی که ایمان آورده اید! روزه بر شما نوشته شد، همان گونه که بر پیشینیان از شما نوشته شده، تا پرهیزگار شوید. »(10- سوره بقره، آیه 183- )

و امتیازهای فرا وان دیگر که آوردنش بطول می انجامد.

البته در بین ماه های سال، ماه رمضان، از قداست و جایگاه ویژه ای برخوردار است و اعمال مستحبی در این ماه از فضیلت بسیاری برخوردار است. . در دعای مخصوص آن می خوانیم:

«... و هذا شهر عظمته و کرمته و شرفته و فضلته علی الشهور...»

«و رمضان، ماهی است که او را عظمت و کرامت و شرافت، و فضیلت دادی، نسبت به ماه های دیگر.»

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می فرماید:«اگر کسی در این ماه، یک آیه از قرآن، تلاوت کند، ثوابش مثل کسی است که در غیر ماه رمضان، یک بار قرآن را ختم کرده باشد.»

حضرت علی(علیه السلام) از پیامبر خاتم(صلی الله علیه و آله) نقل می فرماید:«هیچ مؤمنی نیست که ماه رمضان را، به حساب خدا، روزه بگیرد، مگر آن که خدای تبارک و تعالی، هفت

خصلت را برای او لازم گرداند، هرچه حرام در پیکرش باشد محو و ذوب گرداند. به رحمت خدای عزوجل نزدیک می شود. (با روزه خویش) خطای پدرش حضرت آدم را می پوشاند. خداوند لحظات جان دادن را، برای او، آسان کند. از گرسنگی و تشنگی روز قیامت در امان است. خدای عزوجل از خوراکی های لذیذ بهشتی او را نصیب دهد. و بالاخره خدای عزوجل، برائت و بیزاری از آتش دوزخ را به او عطا فرماید. (پرسش کننده در این حدیث مفصل، عالم یهودی بود) که عرض کرد - راست  گفتی ای محمد.»

بعضی از اعمال مستحبی ماه رمضان و فضیلت آن

1- دعا و استغفاردر ماه رمضان

قال علی بن ابیطالب(علیه السلام):

»علیکم فی شهر رمضان بکثرة استغفار و الدعاء فاما الدعا فیدفع عنکم به البلاء و اما الاستغفار فتمحی به ذنوبکم.

بر شما باد در ماه رمضان به استغفار و دعای زیاد. اما دعاهای شما دافع بلا از شماست. و اما استغفار شما از بین برنده گناهان است.

از وظایف روزه داران در این ماه، دعا و درخواست‏حوایج از حضرت حق است که بنده احساس نیاز به پیشگاه بی نیاز کرده، و دستهای احتیاج خویش را به درگاه او دراز می‏کند.

 2- روزهای ماه رمضان

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله):

ایها الناس انه قد اقبل الیکم شهر الله بالبرکة و الرحمة و المغفرة، شهر هو عند الله افضل الشهور، و ایامه افضل الایام و لیالی افضل اللیالی و ساعاته افضل الساعات.

ای مردم ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به شما رو کرده است، ماهی است که پیش خدا بهترین ماه است و روزهایش بهترین روزها و شبهایش بهترین شبها و ساعاتش بهترین ساعات.

3-اعتکافدر ماه رمضان

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله):

اعتکاف عشر فی شهر رمضان تعدل حجتین و عمرتین.

ترجمه:اعتکاف در یک دهه از ماه مبارک رمضان برابر با ثواب دو حج و دو عمره است.

در ایام و لیالی مقدسه‏ای، طبق روایات رسیده از ائمه معصومین (علیهم السلام) مستحب است که هر مسلمانی در صورت امکان دهه آخر ماه مبارک رمضان را در مسجد معتکف شود، که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در تمامی عمرش چنین می‏کرد.

تلاوت قرآن در ماه رمضان از برترین اعمال است

4- تلاوت قرآن در ماه رمضان

بهترین اعمال در شبها و روزهای ماه مبارک رمضان، تلاوت قرآن است. اگر چه تلاوت قرآن در تمام اوقات ثواب دارد، ولی چون قرآن در ماه رمضان نازل شده است، از اجر و ثواب ویژه‏ای برخوردار است چنانچه وارد شده:

قال ابو جعفر (علیه السلام):

لکل شی‏ء ربیع و ربیع القرآن شهر رمضان

برای هر چیزی بهاری است و بهار قرآن رمضان است.

بنا بر این امتیازات قرآن به اعتبار نزولش در ماه رمضان از ماههای دیگر بیشتر است.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله):

من تلافیه آیة من القرآن کان له مثل اجر من ختم القرآن فی غیره من الشهور.

اگر کسی در این ماه یک آیه از قرآن تلاوت کند، ثوابش مثل کسی است که در غیر ماه رمضان یک ختم قرآن کرده است. 

5- افطاری و صدقه دادن در ماه رمضان

قال الباقر (علیه السلام)

یا سدیر، هل تدری ای لیال هذه؟ فقال له نعم. جعلت فداک ان هذه لیالی شهر رمضان فما ذاک؟ فقال له اتقدر علی ان تعتق کل لیلة من هذه اللیالی عشر رقاب من ولد اسمعیل؟ فقال له سدیر بابی انت و امی لا یبلغ مالی ذاک، فما زال ینقص حتی بلغ به رقبة واحدة فی کل ذلک یقول:«لا اقدر علیه فقال له:افما تقدر ان تفطر فی کل لیلة رجلا مسلما؟ فقال له:بلی و عشرة فقال له (علیه السلام):

فذاک الذی اردت یا سدیر، ان افطارک اخاک المسلم یعدل عتق رقبة من ولد اسماعیل علیه السلام.

ای سدیر! آیا می‏دانی چه شبهایی است این شبها؟ سدیر گفت:

بلی فدایت گردم این شبها شبهای ماه رمضان است، مگر این شبها چگونه است؟ امام (علیه السلام) فرمودند:آیا قدرت داری هر شب از این شبها ده بنده از فرزندان اسماعیل (ع) را آزاد کنی؟ پس سدیر عرض کرد:پدر و مادرم به فدایت، ثروتم کفاف نمی‏دهد، پس امام پیوسته تعداد بنده‏ ها را کم کرد، تا رسید به یکی در تمام این ماه، سدیر گفت:قدرت ندارم پس امام(ع) به او فرمود:آیا قدرت نداری هر شب یک مسلمان روزه‏داری را افطار دهی؟ سدیر عرض کرد:بلی تا ده نفر را هم می‏توانم افطاری بدهم، پس امام به او فرمود:

ای سدیر همان است که اراده کردی یعنی با افطاری دادن ده روزه‏دار به ثواب عتق و آزاد کردن ده بنده از اولاد اسماعیل (ع) نایل می‏گردی.

انجام اعمال مستحبی در ماه رمضان از فضیلت بسیاری برخوردار است

خداوند انسان روزه‏ دار را بر آنچه انفاق می‏کند در خوردنیها و آشامیدنیها محاسبه نمی‏کند ولی در این امر «اسراف‏» نشود.

عن ابی عبد الله علیه السلام:

من تصدق فی شهر رمضان بصدقة صرف الله عنه سبعین نوعا من البلاء.

هر کس در ماه رمضان صدقه‏ای بدهد خداوند هفتاد نوع بلا را از او دور می ‏کند.

از خداوند متعال توفیق رسیدن به آن امتیازات  را  مسئلت داریم التماس دعا.