439 - مقام محمود چیست
13 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

 

مقام محمود چیست

مقام محمود چیست و آیا انسان عادی میتواند به این مقام دست یابد؟!

نوع و سبک زندگی انسانها و شیوههای الگوپذیری آنان، زمینه تغییر و تحول مادی و غیر مادی در هر فرد را بهوجود میآورد؛ بهگونهای که ممکن است انسانی به واسطه پذیرش الگویی غلط و انتخاب سبک زندگی اشتباه، از اوج سعادت در پرتگاه رذالت قرار گیرد.

از این روست که اهل بیت گاه به صورت احادیث مستقیم و گاه در قالب دعا و نیایش سعی در آموزش سبک زندگی صحیح برای دستیابی به سعادت را داشتهاند و حتی در اکثر موارد نتیجه این سعادت را به طور واضح بیان نمودهاند.

یکی از مقاماتی که هر انسانی با انتخاب صراط مستقیم و قرار گرفتن در مسیر حق میتواند به آن دستیابی مقامی است که از آن به مقام محمود تعبیر می شود که اگر امکان دستیابی به آن نبود، هیچگاه مورد دعا و درخواست در زیارت عاشورا قرار نمیگرفت.

نکتهای که ذکر آن خالی از لطف نیست این مسئله میباشد که زیارت عاشورا آن گونه که از روایت امام صادق(علیه السلام ) در کتاب مصباح شیخ طوسی به دست می آید، از جانب خداوند و حدیث قدسی است، یکی از تفاوت های حدیث قدسی با قرآن این است که رساندن آیات قرآن بلافاصله بعد از نزول آن به همه مردم واجب است، ولی ممکن است یک حدیث قدسی از جانب خداوند به پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) عرضه شود، بدون آنکه پیامبر(صلی الله علیه وآله) آن را به یک نفر هم بگوید یا فقط به افراد خاص مثل سلمان و مقداد و … تعلیم دهد.

زیارت عاشورا توسط خداوند بیان و توسط جبرئیل امین برای پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) هدیه آورده شد و امیرمؤمنان(علیه السلام ) به امام مجتبی(علیه السلام ) و ایشان به برادرش امام حسین(علیه السلام ) و ایشان به امام سجاد(علیه السلام) و ایشان به فرزندش امام باقر(علیه السلام ) و او به امام صادق(علیه السلام ) انتقال دادند تا اینکه در زمان امام باقر و امام صادق(علیه السلام ) که موقعیت بهره مندی خواص شیعیان از این حدیث قدسی ایجاد شد، امام باقر(علیه السلام )به علقمه و امام صادق آن را صفوان بن مهران در نجف آموزش دادند، و این مسئله ما را وامیدارد که با عمق بیشتری به فرازهای زیارت عاشورا مخصوصا فرازهای مقامات این دعا تامل نماییم.

در توضیح مقام محمود باید گفت بر طبق روایات و تفاسیر وارده این مقام، مقام شفاعت است که در مرحله نخست، ویژه رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و بعد اهل بیت(علیهم السلام) او است. روایات فراوانی وجود دارد که مقام محمود را به مقام شفاعت، تفسیر کرده است. امام صادق(علیه السلام) درباره مقام محمود میفرماید: مقام و مرتبه ای است که همه پیشینیان و متأخران، غبطه آن را میخورند. (. نورالثقلین، ج 3، ص 206) در حدیث دیگری چنین آمده است: وقتی علی بن ابی طالب(علیه السلام)، آیه فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَهً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً؛ (. اسراء (17)، آیه 79- ) را تلاوت کرد، پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)، به علی(علیه السلام) فرمود: همانا پروردگار متعال، شفاعت را به من بخشید تا در حق اهل توحید از امتم، شفاعت کنم و آن را درباره دشمنان تو و دشمنان فرزندان تو، ممنوع ساخت. (. تفسیر برهان، ج 2، ص 438- ) همچنین فرمود: مقام پسندیده، مقامی است که من در آن برای امتم شفاعت میکنم. (. . نورالثقلین، ج 3، ص 392-

مفسران به پیروی از این احادیث، معتقدند که «منظور از این مقام والا و ارجمند، منزلت شفاعت و حتی بالاتر از مقام شفاعت است (. تفسیر موضوعی قرآن، ج 5، (معاد در قرآن))

گرچه مقام محمود، ویژه پیامبر و آل اوست، ولی در مراحل پایین تر، عالمان راستین، شهدا و مؤمنین هم میتوانند این مقام را دارا شوند و به اذن خدا، از بعضی افراد، شفاعت کنند. امیرالمومنین(علیه السلام) در مورد اهل محشر میفرماید: «جمع میشوند در موطنی که در آن جا، مقام حضرت محمد(صلی الله علیه وآله) است. آن گاه، پیامبر به گونه ای خداوند را ستایش میکند که هیچ کس قبل از او ستایش نکرده است و بعد از آن، ستایش میکند هر مؤمن و مؤمنه ای، و ابتدا میکند به صدیقین و شهدا و بعد از آن صالحان؛ در این هنگام تمامی اهل آسمان و زمین، پیامبر را ستایش میکنند؛ چنان که در قرآن آمده است: عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً؛ «پس خوشا به حال کسی که برای او در این روز، بهره و نصیبی باشد و وای به حال کسی که در این روز، بهره و نصیبی نداشته باشد(. . تفسیر موضوعی قرآن، ج 5، (معاد در قرآن))

معارف اسلامی - تهیه و تنظیم از محمد امینی گلستانی.