240 - سیحان بن صوحان -عاشق جان بکف و فداکار ولایت و امامت (29)
49 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان



سیحان بن صوحان فدائی و جانباز راه ولایت و امامت

مطالعه حالات چهار فرزند صوحان(زید، عبدالله، سیحان وصعصعه)فضایی آکنده از عشق علی(علیه السلام)در این خاندان را به تصویرمی کشد. تنها در جنگ جمل، سه برادر (صعصعه، زید، سیحان)حضورداشتند و سیحان پرچم داربود. وقتی او به شهادت رسید، زید پرچم را به دست گرفت و چون شهید شد، صعصعه پرچم را برافراشته نگاه داشت  سيحان با برادرش زيد بن صوحان در يك قبر ، دفن شدند .[ ر. ک: کامل ابن اثیر، ج 2، ص 340؛ تاریخ طبری، ج 4، ص 517.

ولی  متاسفانه از حالات عبد الله برادر چهارم  شرح و نوشته ای به دست نیاوردم که به اطلاع عزیزان برسانم. فقط درکتاب الگوهاى رفتارى امام على عليه السلام
جلد چهارم  امام على (ع ) و امور نظامى و دفاعى
مؤ لّف : محمّد دشتى در شرح جنگ جمل / چنین آمده (( عبداللّه بن صوحان العبدى آمد و به او حمله كرد عمرو او را كشت و دوباره مبارز طلبيد)). پس او از شهدای جنگ جمل است .
خاندان

بنو عبدقیس که به «عبدی» شهرت داشته اند، از جمله خاندان های عرب یمنی و از تیره ربیعه بودند که هم پیش از اسلام و هم پس از آن خداپرست بوده و با اهلبیت(علیهم السلام) رابطه قابل توجهی داشته اند.(احمدبن یحیى بلاذرى، انساب الاشراف، 1417، ج 4، ص 111; ج 7، ص 156; ج 8، ص 43; ج 13، ص 365 و 403 / محمّدبن جریر طبرى، تاریخ الامم و الملوک، 1387ق، ج 4، ص 74; ج 5، ص 184; ج 7، ص 227 / ابن سعد، طبقات الکبرى، 1410، ج 5، ص 131; ج 6، ص 84 و 86; ج 7، ص 60.)
 گزارشی از بعضی از قیسیان که پیش از اسلام مردم را به خدا دعوت میکرده اند.(علىبن الحسین مسعودى، مروج الذهب و معادن الجوهر، 1409، ج 2، ص 102.) در برخی منابع نیز صحبت از جمعی از اینان است که ده روز مهمان رسول خدا(صلی الله علیه وآله)بوده اند.( ابن سعد، طبقات الکبرى، ج 6، ص 80.) روایاتی مبنی بر حضور آنان در بخشی از فتوحات و نبردهای رده، بخصوص در یمن دیده میشود (احمدبن ابى یعقوب یعقوبى، تاریخ یعقوبى، ج 2، ص 131.
 نام سیحان بن صوحان در گزارشهای انگشت شماری که درباره او نقل شده ضمن یکی از همین مطالب آمده است.(محمّدبن جریر طبرى، تاریخ الامم و الملوک، ج 3، ص 316.
ابن سعد در چهار موضع از الطبقات الکبری - روایاتی در مدح و اکرام عبد قیس از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) آورده است. در این روایات چنین مضمونهایی قابل مشاهده است: تمجید از آنان با عبارت: چه نیکو قومی است عبد قیس،(محمّدبن جریر طبرى، تاریخ الامم و الملوک، ج 3، ص 316.-  توصیه به عبد قیس و مهمانان آنان، ـمحمّدبن جریر طبرى، تاریخ الامم و الملوک،، ج 4، ص 267.- ـ  دعا برای غفران و رحمت عبد قیس(ـ  محمّدبن جریر طبرى، تاریخ الامم و الملوک،ج 7، ص 61. و در نهایت، ذکر روز آنهایی که به آنان هدیه نموده اند.(ـ  محمّدبن جریر طبرى، تاریخ الامم و الملوک،ج 7، ص 61. گفته شده اولین کسی که نوحه خوانده، از عبد قیس بوده است.(خلیفةبن خیاط، تاریخ خلیفةبن خیاط، 1415، ص 73.
معرفی سیحان    

  سيحان بن صُوحان بن حجر ،   نيز همراه با برادرانش زيد  و صَعصَعة و عبدالله در زمره ياران امام على عليه السلام بود .

فصاحت و بلاغت، خصوصیت دوم این خاندان بود. دانشمندان تاریخ، عنوان «خطبا» را از ویژگی های این خانواده دانسته اند.

شیخ طوسی در رجال می نویسد: سیحان العبدي أخو صعصعة: من أصحاب أمير المؤمنين(عليه السلام- .سیحان برادر صعصعه از اصحاب امیر مومنان علیه السلام  است (رجال طوسی، ص 43، ش 6. ).
 مدح او از روایتی که  در حالات زید و صعصه گذشت که   امام صادق علیه السلام  فرموده : (: ما كان مع أمير المؤمنين(عليه السلام) من يعرف حقه إلا صعصعة وأصحابه  نبود با امیرالمومنین علیه السلام کسی که حق معرفت  اورا  بشناسد مگر صعصعه و اصحابش. ،روشن می شود..
معرفت و ایمان قوی او به ولایت و امامت از تشویق  او  مردم کوفه را به یاری امام علیه السلام به دست می آید که  شخصیت والا و ممتاز بوده .

مرحوم سید محسن عاملی در کتاب اعیان الشیعه قسمتی از آن را چنین آورده است.
وابن لصوحان على دين علي كان بالكوفة لما ارسل أمير المؤمنين ع ولده الحسن وعمار بن ياسر إليها ليستنفرا أهلها إلى البصرة فجعل أبو موسى يثبطهم قال ابن الأثير فقال سيحان بن صوحان: أيها الناس لا بد لهذا الامر وهؤلاء الناس من وال يدفع الظالم ويعز المظلوم ويجمع الناس وهذا واليكم و ولیکم  يعني أمير المؤمنين ع يدعوكم لتنظروا فيما بينه وبين صاحبيه وهو المأمون على الأمة الفقيه في الدين فمن نهض إليه فانا سائرون معه وكان هؤلاء الاخوة الثلاثة من خيار شيعة أمير المؤمنين ع زيد وصعصعة وسيحان قتل زيد وسيحان معه يوم الجمل وارتث صعصعة.
وقتی که  علی علیه السلام - فرزندش حسن علیه السلام و عمار بن یاسر را برای تشویق مردم کوفه به یاری آن حضرت . فرستاد و ابو موسی اشعری مانع می شد و سیحان خطبه ای مفصل  خواند و در ضمن آن گفت (ای مردم بناچار  برای این مردم و این کار باید یک والی (و سرپرست) باید باشد ظالم را دفع و مظلوم را عزیز بدارد و مردم را به یک جا گرد آورد و این والی شما امیر مومنان شما را دعوت می کند که شما میان او و دو نفر که در برابرش ایستاده اند مقایسه کنید - او امین این امت است و فقیه در دین است - پس هرکس به یاری او حرکت کند ماهم با او می رویم ( و بکمک او می شتابیم).

این سه برادر از ممتازان شیعه امیر مومنان علیه السلام هستند سیحان و زید در جنگ جمل کشته شدند و صعصعه ( پرچم را برداشت  ): السيد محسن الامين. : أعيان الشيعة الجزء والصفحة : ج 7 -ص325(

شهادت

ان المرحوم الممقاني اعلى الله مقامه في كتابه الخالد تنقيح المقال لما يترجم سيحان بن صوحان يقول سيحان بن صوحان ثقة معتمد ولو لم يكن له الا خطبه وشهادته في حرب الجمل لكفاه ذلك فضلاً وشرفاً، مرحوم مامقانی مقامش بلند بالا باشد در کتاب تنقیح المقال به ترجمه سیحان بن صوحان که می رسد می گوید: (او موثق و قابل اعتماد است و اگر نبود خطبه های  او و شهادتش در جمل برای  فضل و شرف او کافی بود .
فلم يزل سيحان يدافع ويناضل والامام امير المؤمنين كان يشجعه ويدعو له بالنصر ويدعو على خصومه بالهزيمة فقاتل وامتلأ بدنه بالجراح وبالتالي سقط على الارض جريحاً ووقف امير المؤمنين ليعطيه جرعة من الماء وتأثر الامام امير المؤمنين حينما شاهده يلفظ انفاسه الاخيرة فأستشهد رحمه الله في شهر جمادي الاولى عام 36 هجرية وظهر التأثر والحزن عند الامام امير المؤمنين حينما نظر الى سيحان والى حالة استشهاده.
سیحان دفاع می کرد و نبرد می نمود و امیر مومنان علیه السلام هم هم او را تشجیع می کرد و به پیروزی او دعا می نمود و دشمنانش را به فرار دعوت می کرد و او جنگید تا بدنش پر از زخم شده و درنهایت به زمین افتاد و امیرمومنان علیه السلام بالای سرش ایستاد تا به او جرعه آبی دهد و امام وقتی که او را  در نغسهای آخرش دید - متاثرشد و شهید شد  و شهادتش در جمادی الاولی سال 36 هجری قمری واقع شد رحمت الله علیه . سیحان با برادرش زید در یک قبر دفن گردید اورا فردی بنام  عمارة بن يثري شهید کرد

منابع

 أعيان الشيعة --  تنقیح المقال -- [ کامل ابن اثیر،--  تاریخ طبری تاریخ الامم و الملوک،-- (رجال طوسی، -- احمدبن یحیى بلاذرى، انساب الاشراف،-- ابن سعد، طبقات الکبرى،--(احمدبن ابى یعقوب یعقوبى، تاریخ یعقوبى،-- کامل ابن اثیر،--علىبن الحسین مسعودى، مروج الذهب و معادن الجوهر،--حدیث نت   -خلیفةبن خیاط، تاریخ خلیفةبن خیاط-- پایگاه جامع عاشورا --دانشنامه اسلامی  و مدارک دیگر.