153 - عاشورای حسینی از نگاه بزرگان ادیان
67 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان



                                       امام حسين علیه السلام و عاشورایش از نگاه  انديشمندان و بزرگان اديان
 1 - جرج جرداق )دانشمند و اديب مسيحي
  ياد آور مي شود : وقتي يزيد، مردم را تشويق به قتل امام حسين)ع) و مأمور به خون‏ريزي مي‏كرد، آنها مي‏گفتند: چه مبلغي به ما مي‏دهي؟ امّا انصار حسين)ع) به او گفتند: ما با تو هستيم و اگر هفتاد بار كشته شويم، باز مي‏خواهيم در ركابت جنگ كنيم و كشته شويم.
    2 - آنتون بارا )انديشمند مسيحي(
 اگر حسين از آنِ ما بود، در هر سرزميني براي او بيرقي بر مي‏افراشتيم و در هر روستايي براي او منبري برپا مي‏كرديم و مردم را با نام حسين به مسيحيّت فرا مي‏خوانديم
     3 - آنتوان بارا
 از جمله پژوهشگران مسيحي است كه در كتاب »حسين در انديشه مسيحيت« خود، حقيقت شخصيت امام حسين عليه السلام  را اينگونه بيان كرده است: »من در مورد زندگي و حركت حسين عليه السلام  بيشتر به بعد انقلابي شخصيت ايشان شيفته شده ام. آن حضرت در مرامنامه قيام خود اعلام مي كند: »من از روي هوسراني و خوشگذراني و براي افساد و ستمگري قيام نكرده ام بلكه قيام من براي اصلاح در امت جدم و براي امر به معروف و نهي از منكر و حركت براساس سيره جد و پدرم است.« »بعد ديگر شخصيت امام حسين عليه السلام  كه مرا شيفته خود كرده، تواضع ايشان در كنار روح انقلابي است اين دو خصيصه نمي تواند در يك شخص جمع شود. تواضع از صفات و ويژگي هاي برگزيدگان خداست او در عين احساس عزت و آزادگي و سرافرازي در برابر دشمنان، تواضع خاص خود را دارد. اين بعد عظيمي است كه از ويژگي امام به شمار مي رود«.
 انتون بارا
 اين دانمشند مسيحي سوري‏تبار در كتابش -الحسين في الفكر المسيحي- ضمن پرداختن به اسباب و علل قيام سيدالشهداء)ع) بارها از شخصيت عظيم و دست‏ع‏نيافتني سيد و سالار شهيدان)ع) سخن به ميان آورده است. در قسمتي از اين كتاب، او ضمن برشمردن اوصافي از شخصيت والاي امام حسين)ع) چنين مي‏ع‏نويسد:
 «شمع فروزان اسلام: حسين)ع) راه رهايي را براي ميليونها مسلمان روشن كرد مسير حركت و گام برداشتن را به آنان شناساند و آنان را از افتادن در گودال ضلالت و سقوط در دام گناه و خفت برحذر داشت. با پرتو نور هميشه درخشان خود، راه حق را پيش چشم آنان آشكار كرد و نشانه‏ع‏هاي ترس و تنهايي را از اين راه زدود و از آن پس انسانهاي مؤمن، با بهره‏ع‏گيري از نور شمعي كه او با سوختن خود در سرزمين كربلا برافروخت و تا آنگاه كه خداوند اراده كند پرفروغ خواهد ماند، از اين راه عبور خواهند كرد.
     4 - املاس توندون )رئيس سابق كنگره ملّي هندوستان)
 اين فداكاري‏هاي عالي از قبيل شهادت امام حسين)ع)، سطح فكر آدمي را ارتقاء بخشيده، و شايسته است خاطره آن هميشه باقي بماند و يادآوري شود.
     5 - سر فردريك جمس
 او نيز در ستايش از مقام رفيع و با عظمت اباعبدالله)ع) چنين نوشته است: «درس امام حسين)ع) و هر پهلوان شهيد ديگري اين است كه در دنيا، اصول ابدي عدالت و ترحم و محبت وجود دارد كه تغيير ناپذيرند و همچنين مي‏ع‏رساند كه هر گاه بدي مقاومت كند و بشر در راه آن پافشاري نمايد آن اصول )عدالت و ترحم و محبت) هميشه در دنيا باقي و پايدار خواهد ماند )در نتيجه قيام عليه ظلم و بي‏ع‏عدالتي نيز استمرار خواهد يافت(.
 فردريك جِمس
 درس امام حسين و هر قهرمان شهيد ديگري اين است كه در دنيا، اصول ابدي عدالت و ترحم و محبّت وجود دارد كه تغييرناپذيرند و همچنين مي‏رساند كه هر گاه كسي براي اين صفات مقاومت كند و در راه آن پافشاري كند، آن اصول هميشه در دنيا باقي و پايدار خواهد ماند.
    6 - چارلز ديكنز )نويسنده معروف انگليسي
 اگر منظور حسين، جنگ در راه خواسته‏هاي دنيايي بود، من نمي‏فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنين حكم مي‏كند كه او فقط به خاطر اسلام فداكاري خويش را انجام داد.
    7 - نيكلسون(خاورشناس معروف):
 بنى اميه، سركش و مستبد بودند، قوانين اسلامى را ناديده انگاشتند و مسلمين را خوار نمودند... و چون تاريخ را بررسى كنيم، گويد:
 دين بر ضد فرمانفرمايى تشريفاتى قيام كرد و حكومت دينى در مقابل امپراتورى
 ايستادگى نمود. بنابر اين، تاريخ از روى انصاف حكم مي كند كه خون حسين «ع» به گردن بنى اميه است.
    8 - سر پرسى سايكس(خاور شناس انگليسى):
 حقيقتا آن شجاعت و دلاورى كه اين عده قليل از خود بروز دادند ، به درجه اى بوده است كه در تمام اين قرون متمادى هر كسى كه آن را شنيد ، بى اختيار زبان به
 تحسين و آفرين گشود. اين يك مشت مردم دلير غيرتمند ، مانند مدافعان
 ترموپيل ، نامى بلند غير قابل زوال براى خود تا ابد باقى گذاشتند.
     9 - تاملاس توندون(رييس سابق كنگره ملى هندوستان):
 اين فداكاريهاى عالى از قبيل شهادت امام حسين(ع)، سطح فكر بشريت را ارتقاء، بخشيده است و خاطره آن شايسته است هميشه باقى بماند و يادآورى شود.
     10 - آنطون بارا مسيحي:
  اگر حسين از آن ما بود، در هر سرزميني براي او بيرقي برمي افراشتيم و در هر روستايي براي او منبري بر پا مي نموديم و مردم را با نام حسين(ع) به مسيحيّت فرا مي خوانديم.
     11 - .ل. م. بويد
 در طول قرون، افراد بشر هميشه جرأت و پردلي، عظمت روح و بزرگي قلب و شهامت رواني را دوست داشته‏اند و به خاطر همين‏هاست كه آزادي و عدالت هرگز به نيروي ظلم و فساد تسليم نمي‏شود. و اين بود عظمت امام حسين و من مسرورم كه با كساني كه اين فداكاري عظيم را از جان و دل ثنا مي‏گويند، شركت كرده‏ام، هر چند كه 1300 سال از آن تاريخ گذشته است.
     12 - مهاتما گاندي )رهبر بزرگ هندوستان)
 مهاتما گاندي رهبر بزرگ مردم هندوستان در توصيف عظمت و شكوه شخصيت و قيام اباعبدالله الحسين)ع) چنين سخن به ميان آورده است: «من زندگي امام حسين)ع) -آن شهيد بزرگ اسلام- را به دقت خوانده‏ام و به صفحات كربلا توجه كافي نموده‏ع‏ام و بر من روشن شده است كه اگر هندوستان بخواهد يك كشور پيروز گردد بايستي از سرمشق امام حسين)ع) پيروي كند.»
    13 - توماس كارلايل (فيلسوف و مورخ انگليسي):
 بهترين درسي كه از تراژدي كربلا مي‏گيريم، اين است كه حسين و يارانش به خدا ايمان استوار داشتند.
 آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوّق عددي در جايي كه حق و باطل روبه‏رو مي‏شوند، اهميّت ندارد و پيروزي حسين با وجود اقليّتي كه داشت، باعث شگفتي من است.
    14 - توماس ماساريك
 تصريح مى‏كند اگر چه كشيشان ما هم از ذكر مصايب حضرت مسيح، مردم را متأثّر مي‏سازند، ولي آن شور و هيجاني كه در پيروان حسين يافت مي‏شود، در پيروان مسيح يافت نخواهد شد و گويا سبب اين باشد كه مصايب مسيح در برابر مصايب حسين، پر كاهي است در مقابل يك كوه عظيم پيكر.
    15 - ادوارد براون )پروفسور)
 حتي غير مسلمانان نيز نمي‏توانند پاكي روحي را كه اين جنگ اسلامي تحت لواي آن انجام گرفت، انكار كنند.
    16 - پروفسور ادوارد براون (شرق‏شناس انگليسي):
  آيا قلبي پيدا مي‏شود كه وقتي درباره كربلا سخن مي‏شنود، آغشته به حزن و اندوه نشود؟
     17 - واشنگتن ايرونيگ )تاريخ‏نگار آمريكايي)
 در زير آفتاب سوزان سرزمين خشك و در روي ريگ‏هاي تفتيده عراق، روح حسين فنا ناپذير است.
 اي پهلوان و اي نمونه شجاعت و اي شهسوار من، اي حسين
    18 -  واشنگتن ايروينگ مورخ مشهور آمريكايي ،
  براين عقيده است كه : براي امام حسين(ع) ممكن بود كه زندگي خود را با تسليم شدن اراده يزيد نجات بخشد، ليكن مسئوليت پيشوا و نهضت بخش اسلام اجازه نمي داد كه او يزيد را به عنوان خلافت بشناسد. او به زودي خود را براي قبول هر ناراحتي و فشاري به منظور رها ساختن اسلام از چنگال بني اميه آماده ساخت. در زير آفتاب سوزان سرزمين خشك و در ريگ هاي تفتيده عربستان، روح حسين(ع) فناناپذير است. 
     19 - موريس دوكبري (انديشمند فرانسوي):
  بياييد ما هم از زيردستي يزيديان به نوعي خلاصي يابيم و مرگ باعزت را بر زندگي باذلت ترجيح دهيم، زيرا مرگ باعزت و شرافت بهتر از زندگي باذلت است...
 حادثه كربلا و قيام حسين‏بن‏علي(ع) بر انديشه مردم جهان، حتي غيرمسلمانان تاثير زيادي داشته است. عظمت قيام، اوج فداكاري و ويژگي‏هاي ديگر امام و يارانش سبب شده كه اظهارنظرهاي بسياري درباره اين نهضت و حماسه‏آفرينان عاشورا وجود داشته باشد. نقل سخنان همه آن افراد در اين مقال نمي‏گنجد به ويژه كه برخي از نويسندگان غيرمسلمان درباره اين حادثه مطالب زيادي نوشته‏اند. 
  موريس دوكبرا
 اگر مورّخان ما حقيقت روز عاشورا را مي‏دانستند و درك مي‏كردند كه عاشورا چه روزي است، اين عزاداري را مجنونانه نمي‏پنداشتند؛ زيرا پيروان حسين به واسطه عزاداري حسين مي‏دانند كه پستي و زير دستي و استعمار و استثمار را نبايد قبول كنند و شعار پيشرو و آقاي آنها تن به ظلم و ستم ندادن بود.
 موريس دو كبري
 اين دانشمند بزرگ مسيحي پس از تمجيد و ستايش شكوه و عظمت روز عاشورا چنين مي‏گويد: «حسين)ع) براي شرف و ناموس و اجراي احكام اسلام و از بين بردن ظلم و ستم و جلوگيري از حيف و ميل مسلمين و حمايت از مستضعفين و بينوايان و به خاطر خدا از جان و مال و فرزند گذشت؛ اما زير بار استعمار نرفت 
  موريس دو كبري، خاطرنشان مي كند : در مجالس عزاداري حسين(ع) گفته مي شود كه حسين(ع)، براي حفظ شرف و ناموس مردم و بزرگي مقام و مرتبه اسلام، از جان و مال و فرزند گذشت و زير بار استعمار و ماجراجويي يزيد نرفت. پس بياييد ما هم شيوه او را سرمشق قرار داده، از زيردستي استعمارگران خلاصي يابيم و مرگ با عزت را بر زندگي با ذلت ترجيح دهيم زيرا مرگ با عزت بهتر از زندگي همراه با ذلت است«.. 
     20 - پروفسور ماربين (فيلسوف و خاورشناس آلماني): من معتقدم كه رمز بقا و پيشرفت اسلام و تكامل مسلمانان به خاطر شهيد شدن حسين(ع) و آن رويدادهاي غم‏انگيز مي‏باشد.
  ماربين آلماني (خاورشناس)،
  مي گويد : حسين(ع) با قرباني كردن عزيزترين افراد خود و با اثبات مظلوميت و حقانيت خود، به دنيا درس فداكاري و جانبازي آموخت و نام اسلام و اسلاميان را در تاريخ ثبت و در عالم بلندآوازه ساخت. اين سرباز رشيد عالم اسلام به مردم دنيا نشان داد كه ظلم و بيداد و ستمگري پايدار نيست و بناي ستم هر چه ظاهرا عظيم و استوار باشد، در برابر حق و حقيقت چون پركاهي بر باد خواهد رفت. 
 مسيو ماربين
 مسيو ماربين -دانشمند و محقق آلماني-  درباره امام حسين)ع) و قيام جاودانه‏اش، همچنين علل قيام آن حضرت)ع) و نتايج آن به طور مفصل سخن رانده است كه خلاصه آن چنين است:
 «حسين بن علي)ع) -نوه محمد)ص)، كه از دختر محبوبش فاطمه)س) متولد شده- تنها كسي است كه در چهارده قرن پيش در برابر حكومت جور و ظلم قد علم كرد. در فرزند علي)ع)، همه اخلاق و صفاتي كه در دوران حكومت عرب پسنديده و قابل احترام بود، مشاهده مي‏ع‏شد. حسين)ع) شجاعت و دلاوري را از پدر خود به ارث برده بود و به احكام و دستورات اسلام تسلطي كامل داشت.....
 موضوعي را كه نمي‏توان ناديده گرفت اين است كه حسين)ع) اولين شخص سياستمداري بود كه تا به امروز، احدي سياستي به مؤثري سياست او اتخاذ ننموده است. زماني كه بنى‏اميه- دشمن كينه‏توز اسلام- در مقام هتك حرمت به اسلام برآمدند حسين)ع) سكوت را جايز ندانسته به طور جدي و علني عليه بني‏ع‏اميه و حكومت وقت قيام كرد و آل ابي‏سفيان و يزيديان را به رسوايي و نابودي كشانيد. او علناً و آشكارا مي‏گفت: من در راه حق و جهت امر به معروف قيام خواهم كرد و كمترين ترديدي ندارم كه در اين راه كشته خواهم شد. من قيام خواهم كرد اگر چه جان خود و عزيزانم را در اين راه از دست بدهم. او به گفته‏اش عمل كرد؛ عملي كه هيچ‏گاه در دنيا سابقه نداشته و نخواهد داشت كه شرحش از حد ايجاز ما خارج است.
 تاريخ عاشورا كاملاً نشان مي‏دهد كه هيچ يك از شهيدان كربلا عمداً خود را به كشتن نداده‏اند، بلكه هر يك از كشته‏شدگان مورد هجوم و تاخت و تاز سپاه دشمن قرار گرفته مظلومانه از پاي درآمده‏اند و هر يك از اين شهدا به اندازه مظلوميت‏ع‏شان بر عظمت و بزرگي اسلام افزوده‏اند؛ ولي شهادت حسين)ع) از همه مهمتر و از روي دانش و بصيرت و سياست انجام گرفت و اين شهادت و شهامت در تاريخ بشريت نظير نداشته است.
 ... چندي نگذشت كه حكومت ظلم  و جور معاويه و جانشينان او از ميان رفت و در كمتر از يك قرن، قدرت از بني‏ع‏اميه سلب گرديد. خارج شدن قدرت از دست بني‏ع‏اميه به گونه‏اي انجام شد كه امروز نام و نشاني از آنان نمودار نيست و اگر در متن كتابهاي تاريخي نامي از اين قوم ذكر شده در تعقيب آن هزاران نفرين و ناسزا نوشته شده و اين نيست مگر به واسطه قيام حسين)ع) و ياران باوفاي او.» 
    21 - واشنگتن ايرونيك
 اين مورخ شهير آمريكايي در تمجيد و ستايش از شخصيت و قيام سيد و سالار شهيدان)ع) مي‏نويسد: «براي )امام( حسين)ع) ممكن بود كه زندگي خود را با تسليم شدن به اراده يزيد نجات بخشد، ليكن مسؤوليت پيشوايي و نهضت نجات‏ع‏بخش اسلام اجازه نمي‏ع‏داد كه او يزيد را به عنوان خلافت بشناسد، لذا خود را براي هر ناراحتي و فداكاري براي رها ساختن اسلام از چنگال بني‏ع‏اميه آماده ساخت. در زير آفتاب سوزان و روي ريگهاي تفتيده عربستان، روح حسين)ع) فنا ناپذير است. اي رهبر نمونه شجاعت و اي شهسوار من اي حسين)ع).»
    22 - پروفسور ادوارد براون
 پروفسور ادوارد گرانويل براون مشهور به ادوارد براون، پزشك و مستشرق بزرگ انگليسي و استاديار زبان فارسي در دانشگاه كمبريج از قيام با عظمت كربلا چنين ياد مي‏كند: «آيا قلبي پيدا مي‏شود كه حديث كربلا را بشنود؛ اما آشفته و محزون نگردد، حتي غير مسلمانان نيز نمى‏توانند پاكي روحي را كه اين جنگ اسلامي در تحت لواي آن انجام گرفت انكار كنند.
 ادوارد براون (مستشرق معروف انگليسي) ،
  عنوان مي كند : آيا قلبي پيدا مي شود كه وقتي درباره كربلا سخن مي شنود، آغشته با حزن و الم نگردد؟ حتي غير مسلمانان نيز نمي توانند پاكي روحي را كه در اين جنگ اسلامي در تحت لواي آن انجام گرفت انكار كنند. 
    23 -  تاملاس توندون (هندو، رئيس سابق كنگره ملي هندوستان)
 براين باور است كه : اين فداكاري هاي عالي از قبيل شهادت امام حسين(ع) سطح فكر بشريت را ارتقا بخشيده است و خاطره آن شايسته است هميشه باقي بماند. 
    24 -  سر پرسي سايكس (خاورشناس انگليسي)، 
 تاكيد مي كند : حقيقتا آن شجاعت و دلاوري كه اين عده قليل از خود بروز دادند، به درجه اي بوده است كه در تمام اين قرون متمادي هر كسي كه آن را شنيد، بي اختيار زبان به تحسين و آفرين گشود. اين يك مشت مردم دلير غيرتمند، نامي بلند غيرقابل زوال براي خود تا ابد باقي گذاشتند. 
     25 - گيبون
 اين مورخ مشهور نيز مى‏نويسد: «در طي قرون گذشته و در سرزمينهاي مختلف، بشريت صحنه‏هاي حزن‏آوري به عظمت قيام حسيني كه موجب بيداري قلب خونسردترين خوانندگان خواهد شد به خود نديده است.»
  گيبون (مورخ انگليسي)
  ، عنوان مي كند : با آنكه مدتي از واقعه كربلا گذشته و ما هم با صاحب واقعه هم وطن نيستيم، مع ذلك مشقّات و مشكلاتي كه حضرت حسين(ع) تحمل كرده، احساسات سنگين دل ترين خواننده را برمي انگيزد، چندانكه يك نوع عطوفت و مهرباني نسبت به آن حضرت در خود مي يابد. 
     26 - پورشو تامداس )تاملاس) توندون
 اين انديشمند هندو در توصيف امام حسين)ع) و قيام شجاعانه‏اش مى نويسد: «شهادت امام حسين)ع) از همان زمان كه طفلي بيش نبودم در من تأثير عميق و حزن آوري داشت. من اهميت داشتن اين خاطره بزرگ تاريخي را مي‏دانم. فداكاري‏هايي مانند شهادت امام حسين)ع)، سطح فرهنگ بشر را ارتقا مي‏بخشد و خاطره آن شايسته است بماند و يادآوري گردد.»
     27 - توماس كارلايل (فيلسوف و مورخ انگليسي
  نيز مي گويد: بهترين درسي كه از تراژدي كربلا مي گيريم، اين است كه حسين(ع) و يارانش ايمان استوار به خدا داشتند. آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوق عددي در جايي كه حق با باطل روبرو مي شود و پيروزي حسين(ع) با وجود اقليتي كه داشت، باعث شگفتي من است. 
     28 - چارلز ديكنز
 چارلز ديكنز نويسنده مشهور انگليسي در توصيف و ستايش قيام مقدس اباعبدالله الحسين)ع) چنين مى‏گويد: «اگر منظور امام حسين)ع) جنگ در راه خواسته‏هاي دنيايي خود بود من نمي‏فهمم چرا او خواهران و زنان و اطفالش را به همراه برده بود پس عقل چنين حكم مي‏كند كه او فقط به خاطر اسلام فداكاري خويش را انجام داد.
     29 - بولس سلامه(نويسنده و شاعر مسيحي لبناني):
  شب‏هايي كه بيدار بودم يك بار براي مدتي طولاني به جهت علاقه‏اي كه به آن دو بزرگوار امام علي و امام حسين(ع) - داشتم، گريستم سپس شعر علي و حسين را سرودم.
    30 - گابريل آنگري (نويسنده فرانسوي): 
 آرامگاه حسين در كربلا بعد از كعبه، بدون ترديد دومين زيارتگاه مسلمانان است. جنايت كربلا وحشت‏انگيز و غيرانساني بود.
     31 - آنتوان بارا(نويسنده مسيحى):
 اگر حسين از آن ما بود، در هر سرزمينى براى او بيرقى بر مي افراشتيم و در هر
 روستايى براى او منبرى بر پا مي نموديم و مردم را با نام حسين به مسيحيت
 فرا مي خوانديم.
     32 - از جملات جالب چارلز ديكنز درباره عاشورا تا فراخواندن به مسيحيت با نام حسين(ع)
 عظمت قيام سيدالشهدا و فداكاري ياران با وفاي امام حسين(ع)، سبب شده كه نويسندگان و انديشمندان بزرگ جهان، در باره نهضت حسيني و حماسه آفرينان عاشورا اظهار نظرهاي بسياري داشته و حتي برخي از نويسندگان غيرمسلمان نيز درباره اين واقعه اظهار نظر داشته و كتاب بنويسند.
                                                        سخنان تعدادى از ساير بزرگان غير شيعى 
    33 - محمد زغلول پاشا:
 حسين(ع) در اين كار، به واجب دينى و سياسى خود قيام كرده و اين گونه مجالس عزادارى، روح شهامت را در مردم پرورش مي دهد و مايه قوت اراده آنها در راه حق و حقيقت مي گردد.
     34 - عبدالرحمن شرقاوي(نويسنده مصري):
  حسين(ع)، شهيد راه دين و آزادگي است. نه تنها شيعه بايد به نام حسين ببالد، بلكه تمام آزادمردان دنيا بايد به اين نام شريف افتخار كنند.
    35 - ابن ابي الحديد (دانشمند و شاعر عراقي):
  مانند حسين چه كسي را سراغ داريد به راستي اين مرد مافوق بشر كيست كه لحظه‏اي پستي را نمي‏پذيرد و با اختيار خود در برابر ستمگران سر تعظيم فرود نمي‏آورد.
 ابن ابى الحديد اين دانشمند نامدار اهل سنت، مى نويسد: 
 سالار پرشكوه شكست ناپذيران روزگار و قهرمان كسانى كه در برابر ذلّت و تحقير سر فرود نياورده، و به عصرها و نسل ها درس جوانمردى و شرافت و مرگ پر افتخار را زير سايه شمشيرهاى آخته داد، و آن را بر سازش با بيداد و فريب برگزيد، پدر يكتاپرستان گيتى، حسين عليه السلام، فرزند رشيد على عليه السلام است. استبدادگران اموى به آن شخصيت تسخيرناپذير و يارانش امان دادند، امّا او بدان دليل كه نمى خواست در برابر ذلّت و بيداد سر خم كند، و نيز بيم آن داشت كه اگر با پذيرش امان نامه كشته هم نشود، ذلّت بر او و ديگر آزادمنشان رهرو راهش از سوى عبيد و ديگر خودكامگان سياه كار و حقير تحميل گردد، مرگ پر عزّت و افتخار را بر زندگى ذليلانه برگزيد.
    36 - بنت الشاطي )نويسنده معروف مصري(مى‏گويد
 زينب، خواهر حسين‏بن علي، لذّت پيروزي را در كام ابن زياد و بني‏اميّه خراب كرد و در جام پيروزي آنان قطرات زهر ريخت. در همه حوادث سياسي پس از عاشورا همچون قيام مختار و عبدالله بن زبير و سقوط دولت امويّان و برپايي حكومت عباسيّان و ريشه دواندن مذهب تشيّع، زينب  قهرمان كربلا  نقش برانگيزاننده داشت.
    37 - عباس محمود عقّاد )نويسنده و اديب مصري):
 جنبش حسين، يكي از بي‏نظيرترين جنبش‏هاي تاريخي است كه تاكنون در زمينه دعوت‏هاي ديني يا نهضت‏هاي سياسي پايدار گشته است... دولت اموي پس از اين جنبش، به قدر عمر يك انسان طبيعي، دوام نياورد و از شهادت حسين تا انقراض آنان بيش از شصت و اندي سال نگذشت.
    38 - محمد علي جناح )رهبر بزرگ پاكستان)
 هيچ نمونه‏اي از شجاعت بهتر از اين كه حسين از لحاظ فداكاري و شهامت نشان داد، در عالم پيدا نمي‏شود. به عقيده من، تمام مسلمانان بايد از اين شهيدي كه خود را در سرزمين عراق قرباني كرد، پيروي كنند
    39 - لياقت علي خان (نخستين نخست وزير پاكستان)،
  تصريح مي كند : اين روز محرم، براي مسلمانان سراسر جهان معني بزرگي دارد. در اين روز، يكي از حزن آورترين و تراژديك ترين وقايع اسلام اتفاق افتاد،شهادت حضرت امام حسين(ع) در عين حزن، نشانه فتح نهايي روح واقعي اسلامي بود، زيرا تسليم كامل به اراده الهي به شمار مي رفت. اين درس به ما مي آموزد كه مشكلات و خطرها هرچه باشد، نبايستي ما پروا كنيم و از حق و عدالت منحرف شويم. 
    40 - طه حسين (دانشمند و اديب مصري)،
  عنوان مي كند : حسين(ع) براي به دست آوردن فرصت و از سرگرفتن جهاد و دنبال كردن از جايي كه پدرش رها كرده بود، در آتش شوق مي سوخت. او زبان را درباره معاويه و عمالش آزاد كرد، تا به حدي كه معاويه تهديدش نمود. امام حسين(ع)، حزب خود را وادار كرد در طرفداري حق سختگير باشند. 
     41 - عبدالحميد جودة السحار(نويسنده مصرى):
 حسين(ع) نمي توانست با يزيد بيعت كند و به حكومت او تن در دهد؛ زيرا در آن صورت،بر فسق و فجور، صحه مي گذاشت و اركان ظلم و طغيان را محكم مي كرد و برفرمانروايى باطل تمكين مي نمود. امام حسين به اين كارها راضى نمي شد، گرچه اهل و عيالش به اسارت افتند و خود و يارانش كشته شوند.
    42 - علامه طنطاوي (دانشمند مصري)، 
 نيز مي گويد : داستان حسيني عشق آزادگان را به فداكاري در راه خدا بر مي انگيزد و استقبال مرگ را بهترين آرزوها به شمار مي آورد، چنانكه راي شتاب به قربانگاه، بر يكديگر پيشي جويند. 
     43 - شاعر دانشمند )ابونصر سعدي(
  از سرايندگان نامدار قرن چهارم در وصف آزادگي و عزتمندي حسين(ع) از جمله چنين مي سرايد: حسين (ع) همان كسي است كه مرگ با عزت و آزادگي را زندگي حقيقي مي نگريست و زندگي با ذلت و حقارت را مرگ." 
    44 - احمد محمود صبحى(نويسنده):
 اگر چه حسين بن على(ع) در ميدان نظامى يا سياسى شكست خورد؛ اما تاريخ، هرگزشكستى را سراغ ندارد كه مثل خون حسين(ع) به نفع شكست خوردگان تمام شده‏باشد. خون حسين، انقلاب پسر زبير و خروج مختار و نهضت هاى ديگر را در پى‏داشت، تا آن جا كه حكومت اموى ساقط شد و نداى خونخواهى حسين(ع)، فريادى شدكه با آن تخت ها و حكومت ها را به لرزه درآورد.
     45 - العبيدى(مفتى موصل):
 فاجعه كربلا در تاريخ بشر نادره اى است، هم چنان كه مسببين آن نيز نادره
 اند... حسين بن على(ع) سنت دفاع از حق مظلوم و مصالح عموم را بنا بر فرمان
 خداوند در قرآن به زبان پيمبر اكرم(ص) وظيفه خويش ديد و از اقدام به آن
 تسامحى نورزيد. هستى خود را در آن قربانگاه بزرگ فدا كرد و بدين سبب نزد
 پروردگار، )سرور شهيدان( محسوب شد و در تاريخ ايام، )پيشواى اصلاح طلبان( به شمار رفت؛ آرى، به آن چه خواسته بود و بلكه برتر از آن، كامياب گرديد.
    46 - علامه محمد اقبال لاهورى
 علامه اقبال، انديشمند، عارف و شاعر پرآوازه پاكستانى، و از مفاخر و انديشمندان اهل سنت در قرون معاصر است. 
 از ميان رهبران اهل سنت، اين مصلح بزرگ اسلامى، بيش از ديگران به اهميت زنده نگه داشتن محرم و عزادارى امام حسين اهتمام ورزيد و اين موضوع را با قلم و شعر مورد تأكيد قرار داد. او در جاى جاى ديوان شعرخود از امام حسين عليه السلام و عشق او به حقيقت و لزوم پيروى از آن حضرت و آموزش آزادى و آزادگى از قيام وى ياد مى كند و سرانجام خود تصريح مى كند نه تنها آزادى بلكه: 
 رمز قرآن از حسين آموختيم ××× زآتش او شعله ها افروختيم 
 تار ما از زخمه اش لرزان هنوز ×××تازه از تكبير او ايمان هنوز 
 اى صبا! اى پيك دور افتادگان!×××اشك ما بر خاك پاك او رسان
 علامه اقبال لاهورى، درباره قيام امام حسين(ع) معتقد است كه اگر قصد آن حضرت رسيدن به حكومت بود، عشق را رها مى كرد و اين چنين عاشقانه برنمى خاست، بلكه سپاهى فراهم مى آورد. قيام او، تنها براى اصلاح امّت و احياى دين و محو فاسدان بود كه اثرش تا به حال باقى است و تازگى ايمان ما نشأت گرفته از قيام آن حضرت است: 
 مدّعايش سلطنت بودى اگر ××× خود نكردى با چنين سامان سفر 
 تيغ، بهر عزّت دين است و بس ×××مقصد او حفظ آيين است و بس 
 ماسوى الله را مسلمان بنده نيست××× پيش فرعونى سرش افكنده نيست 
 خون او تفسير اين اسرار كرد××× ملّت خوابيده را بيدار كرد 
 تيغ لا چون از ميان بيرون كشيد××× از رگ ارباب باطل خون كشيد 
 نقشِ الاّ الله بر صحرا نوشت ××× سطر عنوان نجات ما نوشت
 از ديدگاه اقبال، امام حسين (عليه السلام) حماسه ستيز عشق با عقل و هوس است: 
 آن شنيدستى كه هنگام نبرد×××عشق با عقل هوس پرور چه كرد 
 آن امام عاشقان، پور بتول ×××سرو آزادى ز بُستان رسول 
 الله الله باى بسم الله، پدر×××معنى ذبح عظيم، آمد پسر 
 چون خلافت رشته از قرآن گسيخت××× حريّت را زهر اندر كام ريخت 
 خون آن سر، جلوه خير الامم××× چون سحاب قبله باران در قدم 
 بر زمين كربلا باريد و رفت××× لاله در ويرانه ها كاريد و رفت 
 تا قيامت قطع استبداد كرد××× موج خون او چمن ايجاد كرد 
 بهر حق در خاك و خون گرديده است ×××پس بناى لا إلهَ گرديده است
    47 - طبرى در تاريخ خود مى گويد كه چون خبر شهادت سيدالشهداء(ع) به عبدالله بن زبير رسيد، گفت:او مرگ با عزّت را بر زندگى ذلّت بار برگزيد. خداوند، حسين را رحمت كند و قاتلش را خوار بدارد. نفرين خدا بر كسى كه فرمان داد او را بكشند و بدين كار رضايت داد.
 باتغييراتى از سايت داناوگروه سرگرمي‏سيمرغ www.seemorgh.com/Entertainment
 و توسط سيد و عسكرى اسلامپور كريمى پاسدار اسلام و ديگر منابع .